KAYIP-KAÇAK ÇÖZÜMÜNE FARKLI BİR BAKIŞ AÇISI: Modüler Akıllı Şebeke Platformu Sonuç

0 136

Geçtiğimiz birkaç sene içinde kullanılmaya başlanan yeni bir teknoloji daha önceki bu makalenin ilk ikisinde anlatılan arayışın geldiği noktayı göstermektedir.

Modüler Akıllı Şebeke Platformu

olarak nitelendirebileceğimiz, yazılım ve donanım entegre çalışan sistem, elektrik hatları üzerine yerleştirilen, şebekeden beslenen klamp sensörlerden faydalanarak, indüksiyon yoluyla elektrik akımını okur. Okunan noktasal enerji akış bilgileri, sensörler arası kurulan kablosuz örgü ağı üzerinden toplanarak, merkezdeki akıllı yazılımda değerlendirilmek üzere gönderilir. Hat boyunca herhangi iki nokta arasındaki sensörler arası enerji akışı kontrol edilip normal değeri ile karşılaştırıldığında teknik kayıp ve kaçak ayrı ayrı tespit edilir. Enerji kaybının noktasal lokasyonunu belirlemek için sensörlerin yerini değiştirerek farklı kombinasyonlar için ölçüm yapmak yeterli olur. Kombinasyon sayısı artırıldıkça, öğrenen akıllı algoritma sayesinde teknik kaybın cinsi, miktarı, kaçak kullanımın noktasal lokasyonu daha net bir şekilde hesaplanır. Her seferinde bir iletim veya dağıtım hattında uygulama yapılır, bu hattaki sorun çözüldükten sonra sensörler diğer bir hatta kaydırılabilir.

 

Şekil-6 Sistemin getirdiği inovasyonlar
Şekil-6 Sistemin getirdiği inovasyonlar

Havai hatlara yerleştirilen sensörler kayıp ve kaçak teşhisinin yanı sıra, şebeke elemanlarının operayon güvenliğinin sağlanması amacıyla sürekli kalacak şekilde hattın üzerine entegre edilebilir. Tüm fider tipleri, ve şebeke elemanlarının parametre takibi için farklı özelliklerde sensörlerin dizaynı bulunmaktadır.

 

Şekil-7 Sensörlerin sahada yerleşimi
Şekil-7 Sensörlerin sahada yerleşimi

Operasyonel güvenliğin başında gerçek zamanlı yük takibi yoluyla trafoların aşırı yüklenmesi nedeniyle çıkabilecek arızalar önceden tespit edilmesi ve önlem alınması bulunur. Veriler son noktalara yerleştirilen sensörlerden toplanabileceği gibi, merkezi yazılım,  trafo merkezlerine hali hazırda yerleştirilmiş enerji analizörlerinden ek kaynak olarak beslenebilecek şekilde dizayn edilir. Yazılımın dağıtım şirketlerinin SCADA ve GIS modüllerine entegre olabilir yapısı, kayıp-kaçak miktarlarının şirketlere getirdiği kar kayıplarının detayını direkt olarak sisteme girişine müsade etmektedir.

 

Şekil-8 Operasyonel Tablo
Şekil-8 Operasyonel Tablo

Yukarıdaki şematikte sistemin operasyonel kullanımı görülebilmektedir.

İletim ve dağıtım şebekesinde anahtar öneme sahip ünitelerin performansları izlenerek geçmiş performanslarla karşılaştırılıp ileriye yönelik tahminler yapılabilmektedir.

Önerilen İçerikler

Sensörlerden toplanan bilgiler teknikerler, sistem operatörleri ve planlamacılara değişik kapsamlarda raporlamalar şeklinde sunularak kararların hızlıca alınıp saha uygulamasının optimum maliyet ve zamanlama ile yapılması sağlanabilir.

 

Şekil-9 Sistemin kayıp-kaçak sorununa getirdiği çözüm
Şekil-9 Sistemin kayıp-kaçak sorununa getirdiği çözüm

Elektrik ve doğal gaz piyasasındaki liberalleşme ve rüzgar, fotovoltaik gibi çevre dostu, alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımıyla enerji sektöründe bir yapısal değişim yaşanmaktadır. Giderek artan dağıtık üretim nedeniyle enerji arz güvenliği ve kalitesinin sağlanması için akıllı şebekelere dayanan enerji tedariği ve yönetiminde yeni gereksinimleri ortaya çıkmaktadır. Rekabetçi ortamda varlıklarını sürdürebilmeleri için enerji firmalarında akıllı şebeke yönetimi ancak iş süreçleri, saha ekipmanları, BT (Bilgi Teknolojileri) sistemleri ve kullanıcıların entegrasyonu ile mümkündür. Ülkemizde de bu teknolojiyi geliştirme adına çalışmalar başlatılmıştır. 2012 yılında devlet desteği ile kurulan Reengen şirketi, platformun prototipini tamamlamış bulunmaktadır.

Modüler akıllı şebeke teknolojisi,  akıllı şebekelerin verimli olarak işletilebilmesi için kaçınılmaz olan ucuz ara sistemler içinde öne çıkmaktadır. Bu yenilikçi çözüm, tam teşekküllü akıllı şebeke sistemlerine geçişte olmazsa olmaz bir ara basamak görevi görmektedir.

Referanslar:

(1)   EPDK Elektrik Piyasası Raporu, 2010

(2)   Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

(3)   Türkiye’nin Enerji Görünümü Raporu, 2012, TMMOB Makina Mühendisleri Odası

(4)   Enerji Raporu,2011,Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi(DEK-TMK)

(5)   Elektrik Özelleştirmeleri Raporu, 2012, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası

Fikrini Belirt!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Sitemiz GDPR kurallarına uygun çerezler kullanmaktadır. Bu çerezler ile websitemizin performansını iyileştirmeyi hedeflemekteyiz. TamamDaha fazla